W jakim wieku dzieci chorują najczęściej na ospę wietrzną?

Aż 80% wszystkich zachorowań w 2009 roku w Polsce dotyczyło dzieci do 9 roku życia. Dlatego tak ważna jest wczesna profilaktyka w postaci szczepień ochronnych.2,9
Zachorowania na ospę wietrzną w Polsce w 2009 roku
Źródło: Raport – Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w roku 2009, Państwowy Zakład Higieny, Główny Inspektor Sanitarny, Warszawa 2010

Czy ryzyko zakażenia wirusem ospy wietrznej jest duże?

Tak

Wirus ospy wietrznej i półpaśca należy do grupy bardzo zakaźnych wirusów. W 90% przypadków kontaktu z osobą chorą na ospę wietrzną dochodzi do zachorowania.7 Największe prawdopodobieństwo zakażenia występuje przy kontakcie z chorym w okresie od 1-2 dni przed wystąpieniem wysypki do momentu powstania ostatniego strupka.5

Jak dochodzi do zakażenia wirusem ospy wietrznej?

Głównym źródłem zakażenia jest człowiek chory na ospę wietrzną. Wirus przenoszony jest drogą kropelkową, przez kontakt bezpośredni i pośrednio przez materiał świeżo zanieczyszczony zawartością pęcherzyków od chorej osoby.6 Uznaje się, że wykwity ospowe (wysypka) mogą być źródłem zakażenia aż do momentu wytworzenia się w ich miejscu strupka.3,5

U kobiet ciężarnych możliwa jest również transmisja wirusa przez łożysko od matki do płodu.5,14,15

Źródłem zakażenia mogą być także osoby chore na półpasiec, jednak prawdopodobieństwo przeniesienia wirusa jest w tym przypadku dużo niższe.5,6

Jakie mogą być potencjalne powikłania ospy wietrznej?

Najczęściej występujące powikłania ospy wietrznej to:11,12

  • Powikłania neurologiczne – takie jak:
    1. ataksja móżdżkowa
    2. drgawki gorączkowe
    3. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu
  • Skórne – nadkażenia bakteryjne skóry wywołane przez gronkowce i paciorkowce11. Mogą prowadzić do ropni, ropowicy, róży3, zapalenia tkanki łącznej i martwiczego zapalenia powięzi13. Zakażenia miejscowe mogą przyczynić się do powstania szpecących blizn na skórze chorego.
  • Zapalenie żołądka i jelit11
  • Zapalenie płuc11,13

Czy ospa wietrzna może dotyczyć Twojego dziecka?

Tak

Ospa wietrzna jest powszechną chorobą wieku dziecięcego. Na zachorowanie najbardziej narażone są dzieci poniżej 9 roku życia. Właśnie na tę grupę wiekową przypada 90% wszystkich przypadków zachorowań, 60% hospitalizacji oraz 40% przypadków śmiertelnych.1

W Polsce wśród dzieci poniżej 9 roku życia, co roku odnotowuje się średnio ponad 100 000 przypadków zachorowań na ospę wietrzną z czego około 1000 trafia do szpitala.2

Jakie są objawy i przebieg ospy wietrznej?

Ospa wietrzna to choroba zakaźna wywoływana przez kontakt z wirusem ospy wietrznej i półpaśca (ang. varicella-zoster virus – VZV). Wirus VZV należy do rodziny wirusów opryszczki i charakteryzuje się bardzo dużą zaraźliwością. Choroba przenosi się z człowieka na człowieka. W klimacie umiarkowanym, zachorowania najczęściej odnotowywane są późną zimą i wczesną wiosną.1,3

Okres inkubacji wirusa, czyli wylęgania się choroby – od momentu zakażenia do chwili wystąpienia objawów trwa średnio 14-16 dni. Tuż po zakażeniu, wirus namnaża się w jamie nosowo-gardłowej i okolicznych węzłach chłonnych. Po 4-6 dniach przechodzi do krwiobiegu, narządów wewnętrznych (m.in. wątroby, śledziony) i układu nerwowego.4

Charakterystyczna wysypka występuje podczas kolejnej fazy rozsiewu wirusa, trwającej od 3 – 7 dni.5 Może ona pojawić się nie tylko na skórze, ale również na błonach śluzowych (okolice jamy ustnej i nosowo-gardłowej, rzadziej w obrębie śluzówek krtani i tchawicy, odbytu, narządów płciowych, na rogówce i spojówkach).4 Pęcherzyki na śluzówkach przechodzą w bolesne, płytkie owrzodzenia.6 Uciążliwej wysypce skórnej w postaci swędzących, grudkowo-pęcherzykowych wykwitów zazwyczaj towarzyszy gorączka do 39 st.C i złe samopoczucie.4 Wykwity na ciele mogą być jednocześnie w różnych fazach rozwoju.1

W pierwszej fazie wysypka może pojawić się na owłosionej skórze głowy, twarzy lub tułowiu, a następnie rozprzestrzenia się na kończyny. Na początku pojawiają się plamki, szybko przekształcając się w grudki, a następnie w pęcherzyki wypełnione klarowną treścią, która mętnieje.1,5,6

Po pęknięciu pęcherzyków tworzą się strupki, po których odpadnięciu mogą pozostać płytkie blizny. U dzieci bez zaburzeń odporności obserwuje się obecność od kilkudziesięciu do kilkuset wykwitów.1,5

Czy ospa wietrzna może być groźna i prowadzić do powikłań?

Tak

Co prawda u większości dzieci ospa wietrzna ma łagodny przebieg, jednakże istnieje realne ryzyko wystąpienia powikłań i konieczności pobytu w szpitalu.1 W Polsce w ostatnich kilku latach odnotowuje się ok. 140 000 przypadków zachorowań rocznie, z czego 800-1100 chorych rocznie trafia do szpitala w wyniku ciężkiego przebiegu choroby2. Spośród osób hospitalizowanych, aż 89% stanowią osoby wcześniej zdrowe, bez zaburzeń odporności.8 To podkreśla, jak ważna jest profilaktyka tej choroby w postaci szczepień ochronnych.9

Grupy osób szczególnie narażone na ciężki przebieg choroby:1

  1. wcześniaki
  2. dzieci poniżej 1 roku życia
  3. młodzież powyżej 13 roku życia i osoby dorosłe
  4. osoby z obniżoną odpornością
  5. osoby z chorobami przewlekłymi
  6. kobiety w ciąży

Ryzyko wystąpienia powikłań, w tym śmierci, jest 10-20 razy większe u niemowląt i dorosłych niż u dzieci w wieku 1-4 lat.10

Gdzie można zaszczepić?

Jeśli chcesz wiedzieć, gdzie w swoim mieście możesz zrealizować szczepienie przeciwko ospie wietrznej, skorzystaj z naszej bazy punktów szczepień w Polsce.


Znajdź punkt szczepień

Masz wątpliwości?

Zadaj pytanie ekspertowi

Jeżeli chcesz wiedzieć  więcej o ospie wietrznej i jej profilaktyce zadaj pytanie naszemu ekspertowi.

Zadaj pytanie

Bibliografia:

  1. 1. Wysocki J, Kędziora M., Profilaktyka ospy wietrznej, Ordynator Leków Vol. 5 nr 11-12 (49-50) 2005;
  2. 2. Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce, biuletyn roczny 1999-2009. NIZP-PZH. http://www.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html;
  3. 3. Duszczyk E. et al. Ospa wietrzna – lekka choroba czy zagrożenie? Przegl. Epidemiolog 2004;
  4. 4. Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. Atkinson W, Wolfe S, Hamborsky J, McIntyre L, eds. 11th ed. Washington DC: Public Health Fundation. 2009;
  5. 5. Kliegman, Behrman, Jenson, Stanton. Nelson textbook of pediatrics 18th ed. 1366-72, Saunders 2007;
  6. 6. Magdzik W., Choroby zakaźne i pasożytnicze – epidemiologia i profilaktyka, wydanie VI, alfa-medica press, Bielsko-Biała 2007, s. 221-224;
  7. 7. Whitley RJ. Varicella-Zoster Virus Infections. In: Kasper DL, Fauci AS eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine, 16th edition, McGraw-Hill 2005;
  8. 8. Galil K, Brown C, Lin F et al. Pediatr Infect Dis J 2002; 21: 931-5;
  9. 9. Program Szczepień Ochronnych na 2011 rok – Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 października 2010 roku (Dz. Urz. MZ. z dnia 29 października 2010 r. Nr 12, poz. 70);
  10. 10. Cohen JI, Straus SE, Arvin AM, Varicella-Zoster Virus Replication, Pathogenesis, and Management. In: Knipe DM, Howley PM, Field’s Virology, 5th edition, Lippincott&Willkins 2007;
  11. 11. Liese JG, Grote V, Rosenfeld E et al.The Burden of Varicella Complications Before the Introduction of Routine Varicella Vaccination in Germany PIDJ 2008;27(2),119-124;
  12. 12. Rack AL, Grote V, Streng A et al. Neurologic Varicella Complications Before Routine Immunization in Germany. Pediatr Neurol. 2010 Jan;42(1)40-8;
  13. 13. Fisher R.G,. Wirus ospy wietrznej, Pediatrics In Review, vol. 2/4, sierpień 1998;
  14. 14. Koren G. Congenital varicella syndrome in the third trimester. Lancet 2005;366:1591-2;
  15. 15. Sauerbrei A, Wutzler P: Varircella-zoster virus infections during pregnancy: epidemiology, clinical symptoms, diagnosis, prevention and therapy. Curr Pediat Rev 2005, 1: 205-216.