Czy można zapobiec zakażeniu wirusem ospy wietrznej?

Pamiętaj!

Do uzyskania optymalnej odpowiedzi układu odpornościowego organizmu należy podać dwie dawki szczepionki przeciw ospie wietrznej.4,6

Ochroną o udowodnionej skuteczności i bezpieczeństwie jest szczepienie przeciw ospie wietrznej zalecane przez Ministerstwo zdrowia w Programie Szczepień Ochronnych. 1,4

W Stanach Zjednoczonych od 1995 roku szczepienie przeciw ospie wietrznej zostało włączone do Programu Szczepień Powszechnych, dzięki czemu liczba osób trafiających do szpitala w wyniku ciężkiego przebiegu ospy wietrznej zmniejszyła się o blisko 88% w ciągu 7 lat od wprowadzenia szczepienia.3

W Polsce szczepienie przeciw ospie wietrznej jest zalecane przez Ministerstwo Zdrowia wszystkim osobom, które nie chorowały na ospę wietrzną i nie zostały zaszczepione w ramach szczepień obowiązkowych oraz kobietom planującym ciążę, które nie chorowały wcześniej na ospę wietrzną.1

Od 2008 roku szczepienie przeciw ospie wietrznej jest obowiązkowe dla dzieci z grup ryzyka do ukończenia 12 roku życia. oraz dla dzieci z ich otoczenia do ukończenia 12 roku życia., które nie chorowały na ospę wietrzną.1

Osoby zdrowe, które miały kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną można chronić przed zachorowaniem, stosując szczepienie w czasie do 72 godzin po kontakcie, które zapewnia ochronę przed zachorowaniem lub łagodniejszy przebieg choroby6,11,12.

Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw ospie wietrznej?

Szczepienie przeciwko ospie wietrznej można podawać dzieciom już od ukończenia 9. miesiąca życia.4 Ponad 30% wszystkich zachorowań na ospę wietrzną występuje u dzieci do 4 roku życia, a 80% do 9 roku życia,5 dlatego tak ważna jest wczesna ochrona przed tym wirusem.

Cykl szczepienia składa się z dwóch dawek, które powinno się podać w odstępie co najmniej 6 tygodni.4,6

Eksperci zalecają rozpoczęcie szczepienia pomiędzy 13 a  23 miesiącem życia dziecka. Drugą dawkę najlepiej podać w odstępie od 6 tygodni do 3 miesięcy.6

Profilaktyczne wizyty u lekarza, w czasie których można wykonać szczepienia:

wiek życia dziecka (miesiąc)

 

Zalety szczepienia przeciw ospie wietrznej

Niestety nie sposób przewidzieć u kogo ospa wietrzna przybierze postać łagodną, a u kogo wystąpią ciężkie powikłania.8 Z tego powodu szczepienia są najlepszą metodą zapobiegania infekcji wirusem ospy wietrznej4.

Badania dowodzą, iż większość hospitalizacji z powodu ospy wietrznej, w tym z powodu ciężkich powikłań, ich następstw i zgonów wystąpiła u uprzednio zdrowych dzieci. Czas trwania hospitalizacji wynosił średnio 3-7 dni, jednak 27% pacjentów spędziło w szpitalu powyżej 7 dni a 8% powyżej 14 dni8.

Najczęstsze powikłania ospy wietrznej to powikłania związane z bakteryjnym nadkażeniem zmian skórnych oraz powikłania neurologiczne.13 Powikłania neurologiczne,hematologiczne i procesów krzepniecia występowały częściej u dzieci starszych (ok. 4 roku życia), infekcje żołądkowo-jelitowe i skórne były częstsze u dzieci młodszych (ok. 2. roku życia).8

Wirus ospy wietrznej (VZV) jest przekazywany przez kontakt bezpośredni lub drogą wziewną9. Wirus ospy wnika do organizmu gospodarza poprzez górne drogi oddechowe lub spojówkę.9

Z tego względu ospa wietrzna to choroba wysoce zakaźna i bardzo powszechna9,10. Jest uciążliwa, powoduje swędzącą, grudkowo-plamistą wysypkę, złe samopoczucie dziecka i może powodować groźne powikłania9,10.

Przed wprowadzeniem szczepień przeciw ospie wietrznej w 1995, w USA praktycznie wszyscy chorowali na ospę wietrzna przed osiągnięciem dojrzałości3. Od czasu wprowadzenia szczepień przeciwko ospie wietrznej w USA, wskaźniki hospitalizacji dzieci poniżej 10 roku życia spadły kilkukrotnie6.

Dodatkową zaletą niektórych szczepionek jest to, iż można je stosować do 72 godzin po kontakcie z wirusem, co chroni przed pełnoobjawowym zachorowaniem4,6,12.

Jeśli zaszczepiona osoba zachoruje jednak na ospę wietrzną, nie rozwinie się u niej postać pełnoobjawowa. Tzw. zachorowanie przełamujące ma zwykle charakter łagodny, przebiega z łagodną gorączką lub bez niej i trwa do kilku dni9,11.

Czy można uniknąć zachorowania po kontakcie z osobą chorującą na ospę wietrzną?

Osoby zdrowe, które miały kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną można zabezpieczyć przed ciężkim przebiegiem ospy wietrznej stosując szczepienie. Szczepienie przeciwko ospie wietrznej zastosowane do 72 godzin po kontakcie zapewnia ochronę przed zachorowaniem lub łagodniejszy przebieg choroby 6,11,12.

W przypadku osób z grup ryzyka, które nie mogą zostać zaszczepione, po kontakcie z potencjalnym źródłem zakażenia zaleca się uodpornianie bierne, polegające na stosowaniu hiperimmunizowanej immunoglobuliny przeciw ospie. Do grup ryzyka zalicza się w szczególności: nieszczepione dzieci z białaczką lub chłoniakiem, osoby z zaburzeniami odporności (także zakażone wirusem HIV) lub poddawane leczeniu immunosupresyjnemu, a także kobiety w ciąży oraz noworodki matek, które zachorowały na ospę 4-5 dni przed lub 2 dni po porodzie. Immunoglobulinę należy podać do 96 godzin po kontakcie z osobą chorą na ospę wietrzną. Działanie ochronne immunoglobuliny trwa około 3 tygodnie od podania.7

U osób, które są w stanie wytworzyć przeciwciała, skuteczniejszą formą profilaktyki jest podanie szczepienia przeciwko ospie wietrznej.7

W Polsce szczepienie przeciw ospie wietrznej jest zalecane przez Ministerstwo Zdrowia wszystkim osobom, które nie chorowały na ospę wietrzną i nie zostały zaszczepione w ramach szczepień obowiązkowych oraz kobietom planującym ciążę, które nie chorowały wcześniej na ospę wietrzną.1

Od 2008 roku szczepienie przeciw ospie wietrznej jest obowiązkowe dla dzieci z grup ryzyka do ukończenia 12 roku życia oraz dla dzieci z ich otoczenia do ukończenia 12 roku życia, które nie chorowały na ospę wietrzną.1

Gdzie można zaszczepić?

Jeśli chcesz wiedzieć, gdzie w swoim mieście możesz zrealizować szczepienie przeciwko ospie wietrznej, skorzystaj z naszej bazy punktów szczepień w Polsce.


Znajdź punkt szczepień

Masz wątpliwości?

Zadaj pytanie ekspertowi

Jeżeli chcesz wiedzieć  więcej o ospie wietrznej i jej profilaktyce zadaj pytanie naszemu ekspertowi.

Zadaj pytanie

Bibliografia:

  1. 1. Program Szczepień Ochronnych na 2011 rok – Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 października 2010 roku (Dz. Urz. MZ. z dnia 29 października 2010 r. Nr 12, poz. 70);
  2. 2. Chiu S, Lau Tu-Lung. Review of Varilrix, Vaccines. Expert review vaccines. 2005;(5);629-43;
  3. 3. Zhou F, Harpaz R, Jumaan AO et al. Impact of Varicella Vaccination on Health Care Utilization. JAMA. 2005;(294); 797-802;
  4. 4. Charakterystyka Produktu Leczniczego, Szczepionka przeciw ospe wietrznej, firmy GSK, luty 2010;
  5. 5. Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce, biuletyn roczny 1999-2009. NIZP-PZH. http://www.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html;
  6. 6. Jackowska T et al. Rekomendacje zespołu ekspertów dotyczące stosowania dwudawkowego schematu szczepień przeciw ospie wietrznej.Pediatria Polska tom 85, nr 3 maj-czerwiec 2010;
  7. 7. Magdzik W., Choroby zakaźne i pasożytnicze – epidemiologia i profilaktyka, wydanie VI, alfa-medica press, Bielsko-Biała 2007, s. 221-224;
  8. 8. Liese JG, Grote V, Rosenfeld E I wsp. The Burden of Varicella Complications Before the Introduction of Routine Varicella Vaccination in Germany PIDJ 2008; 27(2),119-124;
  9. 9. Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. Atkinson W, Wolfe S, Hamborsky J, McIntyre L, eds. 11th ed. Washington DC: Public Health Fundation. 2009;
  10. 10. Whitley RJ. Varicella-Zoster Virus Infections. Kasper DL, Fauci AS eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine, 16th edition, McGraw-Hill 2005;
  11. 11. Centers for Disease Control and Prevention. Prevention of Varicella. Recommendation of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR 2007, 56 (RR-04), 1-40;
  12. 12. Duszczyk E, et al. Obciazenia zdrowotne zwiazane z powikłaniami ospy wietrznej przed wprowadzeniem szczepienia obowiazkowego w Niemczech. Zakazenia 2008;3;
  13. 13. Duszczyk E, Talarek E,Marczyńska M-Ospa wietrzna powikłania i profilaktyka Zakazenia 2/2011.